شکر را با کمی آب داغ به شیرهٔ رقیق تبدیل می‌کنید و خنک می‌کنید، بعد زعفران دمکرده، گلاب و آب‌لیمو را به شیرهٔ خنک می‌افزایید. شیره را در ده لیتر آب خنک رقیق می‌کنید، یخ و تخم شربتی را درست پیش از پخش می‌ریزید و در طول سرو هر چند لیوان یک بار هم می‌زنید
شربت نذری برای ۵۰ نفر یعنی حدود ۱۵ لیتر شربت، و برای این حجم ۱ و نیم کیلوگرم شکر، ۳ گرم زعفران و نیم لیتر گلاب کافی است. با لیوان‌های ۲۵۰ میلی‌لیتری، این مقدار به هر نفر یک لیوان پر می‌رساند و برای کسانی که لیوان دوم می‌خواهند هم چیزی باقی می‌ماند. کل کار، از ساختن شیره تا آماده شدن کلمن، حدود ۴۰ دقیقه وقت می‌برد.
اشتباهی که شربت نذری را خراب می‌کند ریختن شکر در آب سرد است. شکر در آب یخ تقریباً حل نمی‌شود و در کف کلمن می‌نشیند؛ نتیجه این است که لیوان‌های اول بی‌مزه‌اند و لیوان‌های آخر شیره‌ای و غلیظ. راه درستش این است که شکر را اول با کمی آب داغ به شیرهٔ رقیق تبدیل کنید و بعد شیره را در آب سرد رقیق کنید. این دستور برای ایستگاه شربت در عزاداری، جشن نیمه‌شعبان یا هر سفرهٔ نذری تابستانی نوشته شده است.
مواد لازم
- شکر: ۱ و نیم کیلوگرم
- آب برای شیره: ۱ و نیم لیتر
- آب آشامیدنی خنک: ۱۰ لیتر
- یخ: حدود ۵ کیلوگرم، ترجیحاً یخ قالبی تمیز
- زعفران ساییده: ۳ گرم، دمکرده در نصف پیمانه آب جوش
- گلاب مرغوب: نیم لیتر
- آبلیموی تازه: ۱ پیمانه، حدود ۲۵۰ میلیلیتر
- تخم شربتی: ۱۰۰ گرم، اختیاری
طرز تهیه
- زعفران را زودتر دم کنید
زعفران ساییده را در نصف پیمانه آب جوش بریزید، درش را بگذارید و دست‌کم ۲۰ دقیقه صبر کنید. زعفرانی که فرصت دم کشیدن نداشته باشد، رنگ و عطرش را در آب سرد آزاد نمی‌کند و شربت کم‌رنگ می‌ماند.
- تخم شربتی را جدا خیس کنید
اگر از تخم شربتی استفاده می‌کنید، آن را در حدود یک لیتر آب ولرم بریزید و ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بگذارید تا پف کند و دور هر دانه لعاب بگیرد. در این مدت یکی دو بار هم بزنید تا دانه‌ها گلوله نشوند.
- شیرهٔ شکر را بسازید
شکر و یک و نیم لیتر آب را در قابلمه‌ای بزرگ بریزید و روی حرارت متوسط هم بزنید تا شکر کاملاً حل شود و مایع شفاف شود. یکی دو جوش آرام کافی است و نباید شیره را بجوشانید تا غلیظ شود؛ این شیره فقط ظرفی است برای حل کردن شکر، نه شربت غلیظ برای نگهداری.
- شیره را خنک کنید
شیره را از روی شعله بردارید و بگذارید تا دمای اتاق خنک شود. ظرف را در لگنی از آب سرد بگذارید تا این کار سریع‌تر انجام شود. شیرهٔ داغ اگر روی یخ ریخته شود، نیمی از یخ را همان‌جا آب می‌کند و شربت رقیق و ولرم می‌ماند.
- عطرها را به شیرهٔ خنک اضافه کنید
زعفران دمکرده، گلاب و آب‌لیمو را به شیرهٔ خنک‌شده بریزید و هم بزنید. گلاب را هیچ‌وقت در شیرهٔ داغ نریزید، چون عطر آن با حرارت می‌پرد.
- در کلمن رقیق کنید
ده لیتر آب خنک را در کلمن یا ظرف بزرگ تمیز بریزید، شیرهٔ معطر را اضافه کنید و با ملاقهٔ بلند خوب هم بزنید. پیش از افزودن یخ یک لیوان بچشید؛ شربت در این مرحله باید کمی شیرین‌تر از دلخواه باشد، چون یخ در طول سرو آب می‌شود و آن را رقیق می‌کند.
- یخ و تخم شربتی را آخر بریزید
یخ را درست پیش از شروع پخش اضافه کنید و تخم شربتی خیس‌خورده را هم بریزید. در طول سرو، هر چند لیوان یک بار شربت را با ملاقه هم بزنید، چون زعفران و تخم شربتی در کف ظرف ته‌نشین می‌شوند.
نکته‌های پخت
- برای ۱۰۰ نفر همهٔ مقادیر را دو برابر کنید، اما شیره را در دو قابلمه بسازید و شربت را در دو کلمن جدا آماده کنید؛ هم زدن ۳۰ لیتر شربت در یک ظرف یکنواخت انجام نمی‌شود.
- برای ۳۰ نفر یک کیلوگرم شکر، دو گرم زعفران، ۳۰۰ میلیلیتر گلاب و حدود ۶ لیتر آب کافی است.
- نسبت شیرینی این دستور حدود ۱۰۰ گرم شکر در هر لیتر آب است. اگر مهمانان شربت شیرین‌تر دوست دارند، شکر را تا ۲ کیلوگرم بالا ببرید، اما این کار را در شیره انجام دهید، نه با ریختن شکر در کلمن.
- یخ را حساب کنید. ۵ کیلوگرم یخ در طول سرو تقریباً ۵ لیتر آب به شربت اضافه می‌کند و همین است که شربت باید در ابتدا کمی شیرین‌تر از دلخواه باشد.
- اگر گلاب شما خیلی قوی است، با نصف مقدار شروع کنید و بعد از چشیدن بقیه را اضافه کنید. گلاب زیاد شربت را تلخ و عطری می‌کند.
ارزش غذایی و نکتهٔ سلامت
در این دستور به هر لیوان حدود ۳۰ گرم شکر می‌رسد. اگر بخش زیادی از مهمانان کودک یا سالمندند، شکر را تا یک کیلوگرم پایین بیاورید و آب‌لیمو را کمی کمتر کنید تا شربت کم‌شیرین تند و ترش نشود.
نکتهٔ مهم‌تر بهداشت است. فقط از آب آشامیدنی سالم استفاده کنید، کلمن و ملاقه را پیش از کار با آب داغ بشویید و یخ را از منبع مطمئن بگیرید، چون یخ مستقیم در لیوان مهمان می‌رود. لیوان‌های یکبارمصرف را در جایی دور از گرد و خاک بچینید.
سرو، نگهداری و همراهی
شربت را خنک و در لیوان‌های شفاف سرو کنید تا رنگ زعفرانی آن دیده شود. ایستگاه شربت را در سایه برپا کنید، چون آفتاب مستقیم یخ را چند برابر سریع‌تر آب می‌کند. شربتی که باقی می‌ماند، بدون یخ و در ظرف دربسته تا یک روز در یخچال می‌ماند. کنار شربت نذری، خرما، شیرینی خشک یا شله زرد سفرهٔ کاملی می‌سازد.
پرسش‌های پرتکرار
برای ۵۰ نفر شربت نذری چقدر شکر لازم است؟
برای ۱۰۰ نفر شربت چقدر مواد لازم است؟
چرا شکر در شربت حل نمی‌شود؟
شربت نذری را چقدر زودتر می‌شود آماده کرد؟
شفافیت منابع و بازبینی
این مطلب بر پایهٔ منابعِ معتبر و دقیق تهیه شده است.
